حداکثر مجاز پیچش در ستون بتنی

حداکثر مجاز پیچش در ستون بتنی بر اساس شرایط پروژه مشخص می شود و به عوامل مانند ارتفاع ستون و ابعاد مقطع ستون بستگی دارد.

زمانی که ستون ها دارای پیچش غیرمجازی باشند، میزان پیچش مجاز بایستی بر اساس استاندارد ملی ایران و مقررات ملی ساختمان تعیین شود. در صورتیکه انحراف زیادی وجود داشت، گزارش خلاف ارائه و دستور اصلاح یا تخریب داده می شود.

مسلماً پیچش در ستون بتنی در صورتیکه میزان نامعقولی باشد، ایمنی و عملکرد یک ساختمان را در معرض خطر قرار می دهد. پیچش غیرمجاز ممکن است در اثر طراحی نادرست، عملیات اجرایی ناکافی یا خطرات طبیعی مثل زمین لرزه باشد.

منظور از پیچش ستون بتنی چیست؟

پیچش ستون بتنی گاهاً با مفاهیم کمی متفاوت به کار می رود و به یکی از دو مفهوم زیر اشاره دارد:

• چرخش مقطع ستون: این پیچش زمانی است که مقطع ستون نسبت به موقعیت طراحی شده در پیرامون حول محور طولی خود در چرخش باشد. به طور مثال ستون مستطیلی شکل در یک جهت مشخص در نقشه نباشند و یک مقدار زاویه داشته باشند.
• پیچش یا انحراف هندسی ستون در ارتفاع: موقعیت یا جهت ستون در طول ارتفاع تغییر می کند و ستون از وضعیت هندسی لازم خارج می شود.

چه عواملی در تعیین حداکثر مجاز پیچش در ستون بتنی اثر می گذارند؟

اینگونه نیست که ماکزیمم مجاز پیچش در ستون بتنی در حالت های مختلف یکسان باشد و بتوان عدد دقیقی را بدین منظور اعلام کرد. چرا که عواملی در این زمینه مؤثر هستند و ممکن است این عدد را کم یا زیاد کنند.

برخی از پارمترهایی که ماکزیمم پیچش مجاز ستون‌های بتنی را تعیین می کنند، در جدول زیر نام برده شده است:

 پیچش در ستون بتنی را چطور اندازه گیری می کنند؟

اندازه گیری به چندین روش انجام می شود تا اندازه بدست آمده با حداکثر مجاز پیچش در ستون بتنی مقایسه شود:

بررسی نقشه های اجرایی:

در اینجا می توان جهت مقطع، مختصات محورهای ستون و اندازه آن را از نقشه هایی اجرایی بدست آورد. با دقت در نقشه می توان مؤلفه های موردنیاز برای اندازه گیری پیچش ستون بتنی را بدست آورد و سپس به میزان پیچش ستون بتنی رسید.

کنترل قالب بندی قبل از بتن ریزی:

در اینجا می توان جهت قرارگیری قالب، اندازه و موقعیت آن را به دقت با نقشه تطابق داد. بدین ترتیب می توان تقریباً مقدار پیچش را بدست آورد. شاید این روش به نسبت روش های دیگر برای شما کمتر باشد.

استفاده از دوربین نقشه برداری:

دوربین نقشه برداری، ساده ترین و دقیق ترین روش برای محاسبه پیچش ستون می باشد که به راحتی می توان عدد بدست آمده را با حداکثر مجاز پیچش در ستون بتنی مطابقت داد. مختصات گوشه ها و وجوه ستون باید در ترازهای مختلف به کمک دوربین اندازه گیری می شود.

قبل از بتن ریزی ستون ها:

اگر چرخش یا انحرافی وجود دارد می توان میزان خطا و اثرات آن بر تیرها، سقف و اجزای کناری را به دقت بررسی کرد. البته محاسبات مهندسی در اینجا لازم است تا بتوان به مقدار پیچش رسید.

آیا پیچش ستون بتنی بعد از اجرا اصلاح شدنی است؟

بله، اگر میزان پیچش از حداکثر مجاز پیچش در ستون بتنی بیشتر باشد می توان آن را اصلاح کرد. البته اینکه چقدر در اصلاح دست شما باز است به عوامل مختلفی بستگی دارد.

گاهی فقط اصلاحات موضعی معماری یا اجرایی کفایت می کند. ولی میزان پیچیش در برخی مواقع به اندازه ای زیاد است که بر موقعیت باربر ستون یا اتصال تیرها اثر می گذارد، در اینجا باید بررسی های بیشتری صورت بگیرد و اقدامات بنیادی و ریشه ای انجام شود تا پیچش موجود جبران شود.

برخی از افراد خودسرانه، بتن را تراش می دهند و یا اینکه بتن را به صورت سطحی خراب می کنند تا میزان پیچش را جبران کنند. اما این کار اشتباه است و موجب آسیب دیدگی بتن، آرماتورها و ظرفیت باربری عضو می شوند.

در صورت اجرای ستون بتنی با انحراف زیاد، وظیفه مهندس ناظر چیست؟

مهندس ناظر در اینجا چند کار انجام می دهد:

1-   بررسی و اندازه گیری میزان انحراف ستون

میزان انحراف مشخص می شود تا در صورتیکه بیشتر از حداکثر مجاز پیچش در ستون بتنی باشد، اقدامات لازم انجام شود. برای محاسبه میزان انحراف می توان از روش های نامبرده شده استفاده نمود. فقط دقت داشته باشید که اگر میزان انحراف زیاد است، حتماً از دوربین نقشه برداری استفاده شود.

2-   جلوگیری از ادامه عملیات معیوب

در صورتیکه ستون در حال اجرا باشد و انحراف موجود برای سازه مشکل درست کند، مهندس ناظر دستور می دهد که فعلاً عملیات معیوب متوقف شود و ادامه کار موقتاً کنسل شود. چرا که انحراف ستون موجب کاهش ایمنی ستون ها می شود.

3-   ثبت ایراد در گزارشات و ارائه به مجری یا مالک

اطلاعات مهم در این زمینه نوشته می شود تا در صورت نیاز، موضوع قابل پیگیری باشد. مهندس ناظر این مشکل را به مجری یا مالک گزارش می کند. گزارشات به مجری یا مالک نشان داده می شود.

4-   ارجاع به مهندس محاسب سازه و اقدامات فنی

وضعیت موجود به مهندس محاسب سازه گزارش می شود و میزان حداکثر مجاز پیچش در ستون بتنی به وی یادآوری می شود. بعد از این کار، مهندس محاسبه به ارائه راهکارها می پردازد. به طور مثال ممکن است اصلاح قالب ها یا کنترل مجدد محورها را پیشنهاد دهد.

سخن پایانی

با توجه به اینکه پیچش در ستون های بتنی مشکلاتی را بوجود می آورد، لازم است به آن توجه شود و با توجه به ماکزیمم میزان مجاز پیچش، از انحراف زیاد ستون های بتنی جلوگیری شود. چنانچه این مشکل وجود داشته باشد باید فعلاً کار متوقف شود و اقدامات لازم برای اصلاح یا تقویت وضعیت موجود انجام شود.