منظور از آکس و آکس بندی در ساختمان سازی چیست؟

آکس بندی در ساختمان سازی به معنی تعیین محورهای اصلی در پلان ساختمان می باشد که نقاط قرارگیری ستون، دیوارها و دیگر اجزای سازه را تعیین می کند.

یکی از عملیات مهم در طراحی پلان معماری، ستون گذاری و نقطه گذاری ستون های ساختمان، آکس بنی است. محل دقیق ستون ها به کمک آکس‌بندی پلان مشخص می شوند. در واقع از به یکدیگر متصل شدن مرکز ستون های پلان در دو راستای افقی و عمودی، پلان آکسبندی بدست می آید.

آکس در ساختمان‌سازی چیست؟

آکس، یک خط فرضی یا محور مشخصی است که موقعیت دقیق ستون ها، دیوارها و اجزای سازه را مشخص می کند.

این مفهوم در حوزه معماری و مهندسی عمران از اهمیت زیادی برخوردار می باشد و بدون آن، هیچگونه پلان ستون گذاری و اکس بندی پی به خوبی اجرا نمی شود. آکس یک مرجع هندسی است که همه اندازه و فاصله ها در پلان بر مبنای آن مشخص می شوند.

خط آکس، مسیر اصلی ساختمان را نشان می دهد و محورهای آن با حروف و اعداد اسم گذاری می شوند تا در همه نقشه ها و مراحل اجرایی مشابه باشند. آکس به انگلیسی Axis نوشته می شود تا با استانداردهای جهانی هماهنگ باشد.

چرا آکس بندی در ساختمان سازی مهم است؟

آکس‌بندی یک پروسه خاصی است که در آن، خطوط اصلی و فرعی ساختمان ترسیم می شوند تا اجرای ستون ها و پی ساختمان در نهایت دقت انجام شود. این مرحله اهمیت زیادی در ایمنی، کیفیت و هماهنگی سازه ساختمان دارد. دلایل اهمیت آکس‌بندی در سازه را در بررسی می کنیم:

آکس بندی در ساختمان سازی چطور انجام می شود؟

تمامی مراحل کار را از ابتدا بررسی می کنیم:

1.    ستون گذاری در آکس‌بندی

قبل از آنکه آکس بندی ستون ها شروع شود، باید نقاط دقیق ستون ها مشخص شود. یعنی کار آکس بندی از ستون گذاری آغاز می شود. همه اصول ستون گذاری و ملاحضات معماری و سازه ای باید در این مرحله مورد توجه قرار بگیرد. زمانی که به تمامی اصول و ملاحضات احتمالی توجه شود، آکس‌بندی در نهایت دقت انجام می شود.

2.    ترسیم خطوط آکس

خطوط آکس، یک خط فرضی است که از مرکز ستون عبور می کند. این خط باید در راستای عمودی و افقی هر ستون ترسیم شود. به منظور ترسیم خطوط آکس باید مرکز ستون ها در امتداد افقی و عمودی به همدیگر وصل شوند. خطوط اکس در اتوکد غالباً توسط یک خط نازک یا خط چین انجام می شود.

3.    نام گذاری خطوط آکس بندی در ساختمان سازی

در ادامه باید نام گذاری خطوط آکس انجام شود. این کار با هدف سهولت خواندن آکس ها انجام می شود. آکس ها در دو راستای عمودی و افقی با حرف لاتین و عدد و به ترتیب نام گذاری می شوند. نخست خطوط آکس را از طرف بالا و چپ به اندازه دو سانتی متر انجام می دهند و پس از آن دایره های در قطر 8 میلی متر ترسیم می شوند. نکته مهم این است که دایره ها اصلاً با همدیگر برخورد نکنند.

4.    اندازه گیری خطوط آکس

اندازه گیری فاصله میان آکس ها باید با در نظر گرفتن این مسئله انجام شود که آکس ها در دو ردیف اندازه گیری شوند. ردیف اول، فاصله میان دو آکس پشت هم است و ردیف دون فاصله میان آکس اول در هر یک از جهات افقی یا عمودی می باشد. به منظور اندازه گیری فاصله میان آکس ها باید از قابلیت Dimension در برنامه طراحی اتوکد استفاده نمود.

انواع آکس‌بندی ستون ها کدامند؟

آکس بندی در ساختمان سازی برای ستون ها به چندین نوع انجام می شود که در جدول زیر نشان داده شده اند:

آکس بندی فونداسیون چگونه است؟

یکی از انواع آکس بندی در ساختمان سازی ، آکس بندی فونداسیون است که به معنی تعیین نقاط شمع ها، ستون ها و دیوارهای حمال روی زمین می باشد تا بار ساختمان به طور یکنواخت و اصولی انتقال پیدا کند.

این آکس بندی در واقع پایه ای برای ستون گذاری در ساختمان و هماهنگی همه بخش های سازه می باشد. برای ترسیم آکس بندی فونداسیون، نخست خطوط اصلی و فرعی روی زمین تعیین می شوند و با استفاده از متر لیزری، تراز لیزری، شابلون، موقعیت ستون ها و دیوارها مشخص می شوند.

در صورتیکه آکس بندی فونداسیون به صورت اصولی انجام نشود، اصلاحات بعدی در ستون گذاری و سقف حتماً سخت تر و هزینه بر تر است. در نتیجه باید آکس بندی به دقت انجام شود و ملاحضات رعایت شود تا به افزایش کیفیت و ایمنی ساختمان کمک شود.

سخن پایانی

آکس، خط فرضی برای تعیین موقعیت اجزای مهم ساختمان شامل ستون، دیوارها و فونداسیون می باشد و پایه هر پلان ستون گذاری است. آکس بندی را می توان ستون فقرات هر پروژه ساختمانی دانست. اگر اصول آکس بندی در ساختمان سازی مورد توجه قرار بگیرد اجرای این بخش ها کاملاً دقیق و بدون خطا انجام می شود.

در نتیجه کیفیت سازه افزایش پیدا می کند و در مصرف مصالح ساختمان صرفه جویی می شود. همچنین آکس بندی ها می توانند از دوباره کاری ها جلوگیری کند که این مسئله سرعت ساخت و ساز را افزایش می دهد و حتماً در استاندارد سازی ساختمان مؤثر است.