بتن خود متراکم چیست؟

بتن خود متراکم یا SCC، نوعی بتن می باشد که تحت وزن خود متراکم می شود و از خاصیت پرکنندگی بسیار زیادی برخوردار می باشد.

SCC به بتن تازه هم شناخته می شود و این بتن بدون نیاز به نیروهای ویبره خارجی، ویبره می شود. این بتن در بخش هایی که استفاده از ویبراتورها برای تقویت و قوام بتن سخت می باشد، به کار می رود. SCC در فضای قالب و میان آرماتورها ریخته می شود و تحت وزن خود و بدون آنکه حبابی باقی بماند به صورت یکدست فشرده می شود.

این بتن هم مانند بتن پیش تنیده دارای خصوصیات بسیار خوبی است که به نوعی می تواند به ساخت سازه های باکیفیت تر کمک کند. SCC در سال 1980 در ژاپن در حجم انبوه تولید شد.

مواد تشکیل دهنده بتن خود متراکم چیست؟

این بتن دارای اجزای مختلفی است که ترکیب آن به ترکیب بتن معمولی شبیه می باشد. سیمان، سنگدانه های کوچک و بزرگ، آب، میکروسیلیس، فوق کاهنده ها، مواد اصلاح کننده ویسکوزیته، پودر سنگ گرانیت و فوق روان کننده ها از مواد تشکیل دهنده SCC هستند.

ترکیب این مواد و ترکیب خاص تولید آنها موجب شده است که این بتن از خواص مختلفی برخوردار باشد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1. قابلیت پرکنندگی بسیار بالا
2. امکان عبور از مقاطع نازک، قالب و میلگردهای نزدیک به هم بدون از هم جداشدگی و مسدودشدگی
3. پایداری بسیار بالا
4. همگن باقی ماندن در حین انتقال و بتن ریزی

مزایای استفاده از بتن خود متراکم چیست؟

استفاده از این بتن با مزایای زیر همراه می باشد:

1. عملیات متراکم سازی بتن بدون سروصدا یا صدای بسیار ناچیز انجام می شود.
2. سهولت اجرای بتن در مقطع با تراکم آرماتور بالا
3. ایجاد سطح صاف در سطح موردنظر
4. پیاده سازی طرح های گوناگون
5. عدم نیاز به نیروی کار ماهر برای اجرا به دلیل بی نیازی به ویبراتور
6. سرعت اجرای بسیار بالا
7. صرفه جویی در هزینه ها با وجود قیمت بالاتر

کاربردهای بتن خود متراکم چیست؟

این بتن برای برخی از پروژه ها مورد استفاده قرار می گیرد که از جمله آنها می توان به موارد زیر اشاره نمود:

1. احداث سازه های بلند و برج ها
2. انجام بتن ریزی کف و سطح افقی
3. ساخت ستون ها و دیواره های بلند یا
4. احداث ستون های بتن ریزی شده با پمپ
5. بتن ریزی در سازه های احداثی در زیر آب
6. احداث پل هایی با دهانه های طولانی، تونل های واقع در شهر و تونل های احداثی در زیر آب

انواع SCC بر اساس افزودنی ها کدامند؟

بتن خود متراکم بر اساس افزودنی ها در چندین نوع وجود دارد که در جدول زیر نشان داده شده است:

مشخصات مکانیکی بتن خود متراکم چیست؟

مهمترین مشخصات مکانیکی در این بتن را بررسی می کنیم:

1. مقاومت فشاری: افزودنی های خاص موجب شده است که این بتن دارای ساختار متراکم تری باشد. همچنین عدم ویبراسیون در این بتن موجب شده است که دارای کیفیت بالاتری نسبت به بتن معمولی باشد. بنابراین مقاومت فشاری این بتن بسیار بالا می باشد.
2. مدول الاستیسیته: وجود سنگدانه های مختلف، اثر خاصی به میزان مدول الاستیسیته دارد. SCC به دلیل سنگدانه های کمتر در ابعاد ریز و مقدار خمیر سیمان بیشتر، در مقایسه با بتن معمولی، دارای مدول الاستیسیته پایین تری می باشد.
3. مقاومت کششی: سطح مقاومت کششی در این بتن نسبت به بتن معمولی، تقریباً 40 درصدی کمتر است. اما برخی بر این باورند که درباره مقاومت کششی بالاتر این بتن نمی توان با اطمینان صحبت کرد.
4. مقاومت برشی: پایین تر بودن تعداد درشت دانه ها در این بتن در مقایسه با بتن معمولی موجب شده است که قفل شوندگی سنگدانه ها در سطح شکست برشی کاهش پیدا کند و مقاومت برشی بتن به کمترین میزان برسد.
5. خزش: بتن خود متراکم دارای خمیر سیمان زیادی است که مسئله موجب می شود ضریب خزش آن در مقایسه با بتن معمولی بیشتر باشد. البته این اختلاف، کم است.

معایب SCC چیست؟

برخی از مشکلات و محدودیت های این بتن را بررسی می کنیم:

1. میزان کمتر سنگدانه های درشت و ماکزیمم اندازه اسمی کوچک تر: این مسئله موجب می شود که مدول الاستیسیته آن پایین باشد.
2. ضرورت کنترل کیفیت دقیق: تولید این بتن به کنترل کیفیت بسیار دقیق نیاز دارد.
3. نیازمند قالب بندی محکم و باکیفیت: تعداد بالای ریزدانه ها و روانی بتن موجب می شود که قالب بندی مستحکم تر و بدون هیچگونه روزنه یا حفره ای صورت بگیرد تا نشتی وجود نداشته باشد.
4. حساسیت بالا نسبت به دما: این بتن در پروسه بتن ریزی و حالت گرفتن به دما حساس می باشد و این مسئله سبب می شود که برای بتن ریزی در هوای گرم، احتیاط های لازم را درنظر گرفت.
5. حساسیت نسبت به میزان و ترکیب مواد: بتن خود متراکم به شدت به تغییرت کوچک و بکارگیری هر یک از مواد در اندازه گوناگون به خصوص آب، حساس می باشد. اگر موادی کم و زیاد یا نادرست در ترکیب به کار رود، بتن در نهایت با خصوصیات متفاوت بدست خواهد آمد.
6. نیاز به مراقبت زیاد در 24 ساعته اولیه: این بتن به علت آنکه مستعد انقباض پلاستیکی می باشد، باید پس از بتن ریزی بلافاصله عمل آوری آن با رعایت مراقبت های لازم صورت بگیرد تا هیچ ترک خوردگی در آن بوجود نیاید.

سخن پایانی

بتن خود متراکم ، بتنی برای کاربردهای خاص می باشد که در زمان حال حاضر برای ساخت سازه های مسکونی آنچنان متداول نشده است. مقاومت بالای این بتن موجب شده است که برای تولید سازه های پیش ساخته، سازه های آبی، سازه های بلند مرتبه و … از آن استفاده کنند. به هر حال ویژگی هایی نظیر روانی، توان عبور و پایداری در برابر جداشدگی از ویژگی هایی است که نشان می دهد این بتن می تواند در برخی از کاربردها عالی باشد و دغدغه های موجود را برطرف کند.