قالب بندی بتن چیست و انواع آن کدام است؟

قالب بندی بتن در سقف، ستون، دیوار و فونداسیون باید با مهارت لازم انجام شود و اصول و نکات لازم در اجرای آن لحاظ شود.

بتن، نقش مهمی در ساخت و سازهای مختلف دارد. انواع بتن برای ساخت پل، سد، رمپ فرودگاه، نیوجرسی اتوبان، سکوی استادیوم و … به کار می روند. یکی از بتن هایی که استفاده از آن در ساخت و سازهای گوناگون متداول شده است، بتن پیش تنیده می باشد که برای ساخت سازه هایی با دهانه های بزرگ به کار می رود.

یکی از مراحل اجرای بتن در برخی از کاربردها، قالب‌بندی است که به روش های مختلف انجام می شود. تنوع زیادی برای نحوه قالب‌بندی وجود دارد که در ادامه مطلب به صورت مفصل به آن می پردازیم.

قالب بندی بتن به چه منظور انجام می شود؟

قالب، یک سازه موقتی در ساخت و ساز می باشد که با هدف فرم دهی به سازه موردنظر بکار گرفته می شود. زمانی که بتن در حین بتن ریزی به صورت مایع است، داخل قالب قرار می گیرد و سپس به فرم ظرف یا قالب در می آید.

این کار با استفاده از چوب و فلز انجام می شود. در این تکنیک، سطحی از قالب که با بتن در تماس می باشد، کاملاً صیقلی می باشد و در پایان، شکل موردنظر را به سازه می دهد.

قالبی که مورد استفاده قرار می گیرد حتماً باید قادر به تحمل وزن مایع بتن باشد. یکی از مصالحی که برای انجام این کار مورد استفاده قرار می گیرد و در استحکام حداکثری نقش دارد، سولجر می باشد.

هنگامی که بتن به مقاومت لازم رسید، قالب ها کنار گذاشته می شود. اما در مواقعی شاید در محل خود فیکس بمانند که در این شرایط به آنها قالب‌های دائمی گفته می شود. چوب و فولاد از متداول ترین متریالی هستند که برای این کار مورد استفاده قرار می گیرد و خصوصیات موردانتظار را ارائه می دهند.

انواع قالب بندی بتن کدامند؟

دسته بندی های مختلفی وجود دارد که در جدول زیر به مهمترین آنها اشاره نمودیم:

ویژگی های قالب‌های بتن مناسب چیست؟

قالب بندی بتن باید با قالبی که از ویژگی های ایده آل برخوردار است، انجام شود:

• مقاومت: مقاومت جنس آن باید به میزانی باشد که قالب‌ها قادر به تحمل نیروهای وارده به خود باشند. مقاومت نه فقط یکی از الزامات طراحی می باشد بلکه از بهترین جنبه های ایمنی می باشد.
• صلبیت: جابه جایی سازه در معرض بارهای وارده باید به اندازه کم و مطابق با برآوردها باشد. هر نوع تغییر شکل و جابه جایی بزرگ، اثر زیادی روی انحراف سطح نهایی بتن می گذارد. در زمان طراحی سیستم قالب‎بندی، باید در ارتباط با انحراف قابل قبول تصمیمات لازم اخذ شود.
• دوام: دوام باید بالا باشد تا از نظر اقتصادی، استفاده از آن به صرفه باشد. قالب ها باید در فضای باز به کار روند. بنابراین دوام آنها بسیار مهم می باشد.
• وزن قالب: وزن قالب‌ها باید به اندازه ای باشد که جابه جایی آنها سخت نباشد. اگر وزن آنها بسیار بالا باشد، نیاز به تجهیزات خاص برای جابه جایی آنها است.

نکات مهم در قالب‌بندی چیست؟

نکاتی که در زمان قالب بندی بتن حتماً باید مورد توجه قرار بگیرد، شامل موارد زیر است:

• قبل از نصب قالب ها باید مواد روان کننده روی قالب ها ریخته شود. این روان کننده ها باید خصوصیات مناسبی داشته باشند.
• روان کننده ها یا رهاسازها باید به صورتی مورد استفاده قرار بگیرند که آرماتورها آلوده نشوند و یک لایه یکدست و نازک روی سطح قالب ایجاد شود.
• بعد از روغن کاری باید قالب‌ها با تناسب به اندازه عرض مقطع موردنظر به صورت یک به یک در محل خود فیکس شوند و توسط پین و گوه های فلزی در یکدیگر چفت شوند.
• قطعات رویه قالب‌ها بایستی به صورتی در کنار یکدیگر باشند که شیره بتن بیهوده اتلاف نشود.
• قالب های فلزی با اندازه ای از مضرب عدد 5 در بازار در دسترس هستند.
• پشت بندها برای ممانعت از انحراف و ناترازی احتمالی قالب‌ها تعبیه می شوند و تحت کنترل هستند. کنترل تراز بودن در هر مرحله پیش و پس از بتن ریزی الزامی می باشد.

قالب‌های فلزی دارای چه خصوصیاتی هستند؟

قالب بندی بتن با قالب های فلزی با کیفیت خوبی انجام می شود. به منظور ساخت پنل های فلزی، نیاز به فولاد به صورت گرم نورد شده و سرد خم شده مانند ورق St37 می باشد. این قالب ها برای سازه های بتنی بزرگ به علت استفاده مداوم، اقتصادی تر به نظر می رسد.

آلومینیوم به علت اینکه در تماس با بتن ممکن است سبب کاهش کیفیت شود، نباید به کار رود. چرا که واکنش شیمیایی سطح داخلی لوله های آلومینیومی با سیمان موجب تولید گاز هیدروژن می باشد. این مسئله سبب می شود که مقاومت به نصف برسد. لذا از قالب‌های آلومینیومی استفاده نشود و ترجیحاً قالب‌های فولادی به کار رود. این قالب ها در چندین نوع وجود دارند:

• ثابت
• رونده یا بالا رونده
• لغزان یا لغزنده

پایه های اطمینان در قالب بندی بتن به چه منظور به کار می روند؟

هنگامی که قالب سطح زیرین قطعات بتن آرمه را برمی دارند، پایه های اطمینان باید در زیر سطح بمانند. این پایه ها به 3 هدف مورد استفاده قرار می گیرند:

• دستیابی به مقاومت موردانتظار برای بتن
• جلوگیری از بروز مشکلات مقاومتی و تغییر فرم
• ممانعت از تغییر شکل های ناشی از زمان

سخن پایانی

محل بتن ریزی باید قالب‌بندی شود تا بتن پیش از سخت شدن در محل موردنظر بماند و در همان شکل باقی بماند. برای قالب بندی بتن از قالب های چوبی یا فولادی استفاده می شود. قالب‌بندی حتماً باید در مواردی مانند سازه های توپر مثل ستون، بازسازی سدها، پل، برج، ساختمان های عمومی، سازه های با شکل نامنظم، دودکش، مخزن و … به کار رود. به طور کلی در مواقعی که هیچ خاک یا سازه ای به منظور حفاظت از بتن ریخته‌شده و نگه داشتن آن در همان شکل وجود ندارد، لازم است که قالب‌های چوبی و بتنی بکار گرفته شوند.