بررسی اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی

اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی به علت نبود نظارت صحیح رخ می دهد و سبب آسیب رسیدن به سازه و کاهش مقاومت سازه می شود.

متأسفانه آمار خطاها و اشکالات اجرایی در ساخت سازه های بتنی مختلف پیوسته در حال افزایش است و این مسئله، تهدیدی برای سلامت ساکنین این سازه ها در آینده خواهد بود. همیشه تأکید می شود که در اجرای بتن ریزی، بتن پیش تنیده، بتن مسلح و … به دستورالعمل و ضوابط مهم آن توجه شود تا مشکلات مختلف بوجود نیاید.

پیامدهای خطاهای اجرایی در ساخت سازه های بتنی چیست؟

اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی ممکن است به نتایج زیر منتهی شود:

1. افزایش هزینه های تعمیرات و تقویت سازه
2. کاهش سطح استحکام و مقاومت سازه
3. افزایش ترک خوردگی و خمش ناخواسته
4. نفوذپذیری بیشتر و خوردگی میلگردها
5. افزایش نشست ها و تغییر شکل ها
6. کاستن از طول عمر یک سازه
7. احتمال افزایش خرابی سازه ها در برابر زمین لرزه

موارد فوق نشان می دهد که توجه به اصول و ضوابط ساختمان سازی که مرتبط با بخش های مختلف احداث یک سازه بتنی است، از اهمیت بسزایی برخوردار است و نباید مورد بی توجهی قرار بگیرد.

متداول ترین اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی چیست؟

1. قالب بندی نامناسب
2. عدم تراکم کافی بتن
3. اجرای نادرست تیر بتنی
4. اتصال بولت
5. عدم اجرای خم قلاب انتهای میلگرد تیر
6. بیرون زدگی یونولیت
7. نصب تأسیسات از داخل سقف و تخریب آن
8. عدم رعایت درز انقطاع
9. جوش فورجینگ در یک تراز

اشکالات دیگری وجود دارند که ما صرفاً در این مطلب به برخی از متداول ترین آنها اشاره می کنیم. حالا به بررسی این موارد می پردازیم:

قالب بندی نامناسب

اگر در محل اتصال تیر به ستون، قالب بندی ها به درستی انجام نشود و یا اینکه قالب بندی پیرامون ستون به خوبی صورت نگیرد، مشکلات مختلفی بوجود می آید. قالب بندی بتن پیش از بتن ریزی باید انجام شود و اصول کار رعایت شود. برای قالب بندی هرگز نباید از الوار استفاده شود. نکات مهمی که باید در زمان قالب بندی رعایت شود:

• عدم نشتی پس از بتن ریزی
• سبک بودن وزن قالب
• اطمینان از نصب فیکس و مستحکم قالب ها

عدم تراکم کافی بتن

یکی از اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی مربوط به عدم تراکم کافی بتن می باشد. دانه بندی نامناسب بتن و عدم تراکم آن موجب بوجود آمدن حفره هایی داخل آن می شود. یکی از علل تراکم نامناسب در بتن مسلح ممکن است ویبره نادرست و بتن ریزی غیراصولی باشد. ویبره باید اصولی و پیوسته صورت بگیرد و کلیه لایه های ویبره شوند. نکته حائز اهمیت این است که ویبراتور حتماً مستقیماً داخل بتن انجام شود و به آهستگی از آن خارج شود.

اجرای نادرست تیر بتنی

اجرای تیر نباید شیب دار باشد و چنانچه تیرها شیب دار باشند، احتمال ریزش یا تخریب وجود دارد. تیر، قسمت مهمی از بار ساختمان را متحمل می شود. چنانچه تیر قادر به تحمل مقاومت لازم در سازه نباشد، مشکل آفرین خواهد بود و نمی توان آن سازه را استاندارد دانست.

اتصالات یا تداخل

یکی از اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی ، اتصالات یا تداخل می باشد. بخشی از ستون فولادی که با بولت ها تداخل دارد دچار بریدگی می شود. این اقدام اشتباه است و هرگز نباید ستون برشکاری یا تخریب شود. در اتصالات فولادی، همه اعضا باید بر اساس محاسبات دقیق اجرا شوند.

عدم اجرای خم قلاب انتهای میلگرد تیر

میلگرد بکار رفته برای بتن آرمه به خصوص در بخش ستون ها گاهی بدون خم اجرا می شود که این کار موجب کاهش استحکام خمشی در تکیه گاه می شود. اجرای خم میلگردها و توجه به طول آن حتماً باید در آرماتوربندی تیر و ستون مورد توجه قرار بگیرد. استفاده از خم در بخش انتهایی میلگرد بر اساس نوع کاربری مشخص می شود. میزان خم معمولاً 90 درجه تعریف می شود.

بیرون زدگی یونولیت، از اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی

بیرون زدگی یونولیت معمولاً به دلیل مهار نامناسب سقف و اجرای غیراصولی انجام می شود. مهار نادرست یونولیت سقف و اجرای غیراصولی آن سبب می شود که در زمان اجرای ساختمان و یا در زمان بتن ریزی، بخش یونولیت سقف جدا شود و به اصطلاح شاهد بیرون زدگی یونولیت باشیم.

نصب تأسیسات از داخل سقف و تخریب آن

در اجرای بعضی از سازه ها مشاهده می شود که برای عبور تأسیسات ستون و تیر را خراب می کنند. دلیل این کار، اجرای غیراصولی تأسیسات سازه می باشد. تأسیسات باید به گونه ای نصب شوند که سبب تخریب سازه نشود و استحکام سازه را در معرض خطر قرار ندهد. محل نصب تأسیسات باید به صورتی انتخاب شود که هیچ اختلالی در اصول معماری و عملکردی بوجود نیاید.

عدم رعایت درز انقطاع، از اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی

فاصله میان دو سازه از بروز مشکلات مختلف جلوگیری می کند. این فاصله، درز انقطاع نامیده می شود که در وقوع زمین لرزه از انتقال نیروهای سازه به سازه مجاور جلوگیری می کند. اگر این فاصله رعایت نشود، سازه در معرض خرابی قرار می گیرد و احتمال ریزش در آن وجود دارد.

جوش فورجینگ در یک تراز

جوش فورجینگ، تکنیکی برای اتصال میلگردهای فولادی می باشد که در آن، دو سر میلگرد با حرارت بالا گرم می شود و در معرض فشار زیاد به همدیگر فشرده می شود تا یک اتصال یکدست و مستحکم بوجود بیاید. انجام جوش فورجینگ در یک تراز از متداول ترین اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی است.

سخن پایانی

هر یک از خطاهای اجرایی در این سازه ها به کیفیت و مقاومت سازه ها آسیب می زنند. برای ساخت یک سازه بتنی بدون هیچ خطایی، باید مهندسان نظارت دقیقی بر روند ساخت و ساز داشته باشند و این نظارت از صفر تا صد اجرای سازه باید وجود داشته باشد. اغلب خطاهای اجرایی در سازه های بتنی مربوط به استفاده نکردن از مصالح باکیفیت و اجرای نادرست دیتایل های طراحی می باشد. همچنین اصول لرزه ای باید مورد توجه قرار می گیرد. اشکالات اجرایی در سازه های اسکلت بتنی موجب افزایش هزینه های تعمیرات و نگهداری سازه می شود.